Στις 21 Μαρτίου κάθε έτους τιμάται η Παγκόσμια Ημέρα Ποίησης, μια από τις πιο πολύτιμες μορφές πολιτιστικής και γλωσσικής έκφρασης και ταυτότητας των ανθρώπων
Η Ιστορία της Παγκόσμιας Ημέρας Ποίησης
Η ιστορία της Παγκόσμιας Ημέρας Ποίησης ξεκινάει από το 1999, όταν η UNESCO υιοθέτησε για πρώτη φορά την 21η Μαρτίου ως Παγκόσμια Ημέρα Ποίησης κατά τη διάρκεια της 30ής Γενικής Συνδιάσκεψης της στο Παρίσι το 1999.
Μέχρι και σήμερα, η Παγκόσμια Ημέρα, κάθε χρόνο τιμά τους ποιητές, προωθεί την ανάγνωση, τη γραφή και τη διδασκαλία της ποίησης, αλλά και την περαιτέρω διάδοσή της στο ευρύ κοινό.
Σκοπός και Μηνύματα της Ημέρας
Τα αρχικά μηνύματα της Παγκόσμιας Ημέρας Ποίησης, εν μέσω της διακήρυξης του 1999, περιλάμβαναν την υποστήριξη της γλωσσικής ποικιλομορφίας μέσω της ποιητικής έκφρασης και την αύξηση της ευκαιρίας να ακουστούν οι απειλούμενες γλώσσες.
Σήμερα, η Παγκόσμια Ημέρα Ποίησης έχει ως σκοπό την ανάδειξη της ποίησης ως μια μορφή τέχνης, η οποία μιλάει για την ατομική και συλλογική εμπειρία—τόσο τις ιδιαιτερότητες της ζωής, της γλώσσας, του υπόβαθρου, του πολιτισμού και της κοσμοθεωρίας ενός ατόμου, όσο και για μια κοινή ανθρώπινη υπόσταση.
Πώς Τιμάται η Παγκόσμια Ημέρα Ποίησης
Η Παγκόσμια Ημέρα Ποίησης μπορεί να τιμηθεί με ποικίλους τρόπους, καθώς, από τη φύση της, είναι μια πολυσχιδής μορφή τέχνης. Από την εκπαίδευση μέχρι τις τέχνες, και από την κοινωνία μέχρι την πολιτική, η ποίηση βρίσκεται πανταχού παρούσα στη ζωή μας, επηρεάζοντας κάθε πτυχή της καθημερινότητά μας.
Ως εκ τούτου, οι σχετικές εκδηλώσεις μπορεί να περιλαμβάνουν ομιλίες, ημερίδες, συνέδρια, εκπαιδευτικές δράσεις σε οποιαδήποτε βαθμίδα, βιβλιοπαρουσιάσεις, αναγνώσεις ποιημάτων, κ.λπ.
Για το 2026, το θέμα της Παγκόσμιας Ημέρας από τον ΟΗΕ φέρει τον τίτλο «Η ποίηση ως γέφυρα για την ειρήνη και την ένταξη», που έχει ως σκοπό να προωθήσει τον μετασχηματιστικό ρόλο της ποίησης στην ενίσχυση της ενότητας, της δημιουργικότητας και της παγκόσμιας κατανόησης. Παράλληλα, το θέμα δίνει έμφαση στη γλωσσική ποικιλομορφία, στις προφορικές παραδόσεις και στη δύναμη των λέξεων να συνδέουν πολιτισμούς.
Στην Ελλάδα, εκδοτικοί οίκοι, φορείς και οργανισμοί, τιμούν την Παγκόσμια Ημέρα Ποίησης, συνδέοντας την ποίηση με άλλες πτυχές του πολιτισμού μας.
Πώς Μπορείτε να Συμμετέχετε
Η Παγκόσμια Ημέρα Ποίησης αποτελεί μια ευκαιρία να μάθουμε περισσότερα για την ποίηση και τους ποιητές και να διαβάσουμε έργα τα οποία θα μας εμπνεύσουν. Παράλληλα, για τους χρήστες των μέσων κοινωνικής δικτύωσης, μπορεί να γίνει η χρήση του hashtag #WorldPoetryDay και προώθηση περιεχομένου σχετικού με την ποίηση.
Ποίηση και Πόλεμος: Όταν η Πένα «Βρίσκεται» στο Πεδίο της Μάχης
Ο πόλεμος έχει εμπνεύσει και χαρακτηρίσει κάθε μορφή τέχνης ανά τους αιώνες. Χαρακτηριστικό παράδειγμα για πολλούς αποτελεί η «αποτύπωση» της φρίκης του πολέμου μέσα από εικαστικούς πίνακες, με την «Γκερνίκα» του Πάμπλο Πικάσο να αποτελεί ένα από τα πιο δημοφιλή αντιπολεμικά έργα.
Στον, για πολλούς, δημοφιλέστερο πίνακα του Πικάσο, τον οποίο εμπνεύστηκε ο καλλιτέχνης από τον βομβαρδισμό της ομώνυμης μικρής βασκικής πόλης από τη γερμανική αεροπορία κατά τη διάρκεια του Ισπανικού Εμφυλίου Πολέμου, συμβολίζεται η πτώση των ηθικών ορίων, η κατάλυση των κανόνων, εντός της κτηνωδίας του πολέμου.
Άλλο ένα χαρακτηριστικό παράδειγμα τέχνης που επηρεάστηκε άμεσα από τον πόλεμο αποτελεί φυσικά κι η ποίηση. Αν ανατρέξουμε στην ιστορία του 20ου αιώνα, μπορούμε να θυμηθούμε μείζονα ιστορικά γεγονότα, όπως οι Βαλκανικοί πόλεμοι, ο Α΄ Παγκόσμιος, η Μικρασιατική Καταστροφή, ο Β΄ Παγκόσμιος και ο Εμφύλιος πόλεμος, τα οποία «χαρακτήρισαν» το έργο αρκετών Ελλήνων και ξένων λογοτεχνών.
Η αντιπολεμική ποίηση είναι πολύπλευρη και μεταβαλλόμενη: άλλοτε έχει συγκρατημένη και στοχαστική στάση, άλλοτε έχει λόγο καταγγελτικό και άλλοτε έχει ρόλο θρήνου, όμως, πάντοτε υπογραμμίζει την αντίθεση του συγγραφέα στις οδυνηρές συνέπειες του πολέμου.
Η επικαιρότητα δεν μας αφήνει ανεπηρέαστους και η συσχέτιση με την Παγκόσμια Ημέρα Ποίησης είναι μάλλον αναπόφευκτη. Κι εδώ, έρχεται η ποίηση, ως μέσο το οποίο θα μεταδώσει το μήνυμα για τέλος του πολέμου, της επιθετικότητας και της απληστίας.
Μολονότι η ποίηση δεν μπορεί να προβλέψεις τους πολέμους, ούτε να σώσει τους αμάχους από στοχευμένους ή «παράπλευρους» θανάτους, έχει τη δυνατότητα να αφουγκράζεται τον αχό των όπλων του πολέμου και της βαρβαρότητας. Αυτή η οπτική είναι αυτή που πρέπει να διατηρήσει κάποιος.
Στην ολοκλήρωση του άρθρου, παρατίθενται μερικοί στίχοι του σπουδαίου Γερμανού θεατρικού συγγραφέα, ποιητή και διανοητή, Μπέρτολτ Μπρεχτ:
Στρατηγέ, το τανκ σου είναι δυνατό μηχάνημα
Θερίζει δάση ολόκληρα, κι εκατοντάδες άντρες αφανίζει
Μόνο που έχει ένα ελάττωμα:
χρειάζεται οδηγό.
Στρατηγέ, το βομβαρδιστικό σου είναι πολυδύναμο.
Πετάει πιο γρήγορα απ’ τον άνεμο, κι απ’ τον ελέφαντα σηκώνει
βάρος πιο πολύ
Μόνο που έχει ένα ελάττωμα:
Χρειάζεται πιλότο.
Στατηγέ, ο άνθρωπος είναι χρήσιμος πολύ.
Ξέρει να πετάει, ξέρει να σκοτώνει.
Μόνο που έχει ένα ελάττωμα:
Ξέρει να σκέφτεται.
(σε απόδοση Μάριου Πλωρίτη)
Πηγές: unesco.org, academia.edu
