Η έρευνα του ΙΕΛΚΑ καταγράφει την έντονη ψυχολογική και οικονομική πίεση που βιώνουν οι καταναλωτές λόγω του πολέμου στη Μέση Ανατολή και επίμονης ακρίβειας, οδηγώντας σε περιορισμό δαπανών, με τα τρόφιμα να παραμένουν η βασική πηγή ανησυχίας
Έρευνα του ΙΕΛΚΑ αποτυπώνει τις στάσεις, τα συναισθήματα και τις προσαρμοστικές αντιδράσεις των καταναλωτών απέναντι στις σύγχρονες γεωπολιτικές και οικονομικές εξελίξεις, με ιδιαίτερη αναφορά στον πόλεμο στον Περσικό Κόλπο. Η μελέτη πραγματοποιήθηκε τον Μάρτιο του 2026, με δείγμα 800 πολιτών από ολόκληρη την Ελλάδα.
Τα διεθνή γεγονότα, όπως οι πολεμικές συγκρούσεις και η περιβαλλοντική κρίση, επιφέρουν έντονη ψυχολογική επιβάρυνση στους καταναλωτές. Τα κυρίαρχα συναισθήματα που καταγράφονται είναι ο θυμός και ο φόβος, κυρίως σε σχέση με τις εξελίξεις στον Περσικό Κόλπο, ενώ η ανησυχία και το άγχος εμφανίζονται επίσης σε ιδιαίτερα υψηλά επίπεδα.
Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζει το γεγονός ότι η περιβαλλοντική κρίση προκαλεί ακόμη πιο έντονες αντιδράσεις συγκριτικά με τον πόλεμο στην Ουκρανία, παρά το ότι θα αναμενόταν το αντίθετο. Ωστόσο, ο πόλεμος στον Περσικό Κόλπο εξακολουθεί να συγκεντρώνει τα υψηλότερα επίπεδα αρνητικών συναισθημάτων, επιβεβαιώνοντας τη συσσωρευμένη ψυχολογική πίεση που βιώνουν τα ελληνικά νοικοκυριά λόγω της ταυτόχρονης ύπαρξης πολλαπλών κρίσεων.
Πίεση στο εισόδημα: Τρόφιμα και ενέργεια στο επίκεντρο
Τα τρόφιμα εξακολουθούν να αποτελούν βασική πηγή οικονομικής επιβάρυνσης, παρά τις έντονες αυξήσεις στις τιμές των καυσίμων. Σύμφωνα με τις εκτιμήσεις των καταναλωτών, η μεγαλύτερη πίεση προέρχεται από το συνολικό κόστος ενέργειας και καυσίμων, καθώς και από τις τιμές τροφίμων.
Συγκεκριμένα, η σημερινή επιβάρυνση κατανέμεται ως εξής: 40% τρόφιμα, 34% ενέργεια και 21% καύσιμα. Για το επόμενο εξάμηνο, οι προσδοκίες μεταβάλλονται ελαφρώς, με τα τρόφιμα να παραμένουν στην κορυφή (39%), τα καύσιμα να αυξάνουν τη βαρύτητά τους (35%) και την ενέργεια να εμφανίζει σχετική υποχώρηση ανησυχίας (21%).
Παρά τη σχετική σταθερότητα στις τιμές τροφίμων πριν και μετά την έναρξη της κρίσης στον Περσικό Κόλπο, σε αντίθεση με τη σημαντική άνοδο των καυσίμων, οι καταναλωτές συνεχίζουν να θεωρούν ότι τα τρόφιμα επιβαρύνουν περισσότερο τον οικογενειακό προϋπολογισμό. Αυτό εξηγείται από τη μεγαλύτερη συχνότητα και έκταση δαπανών για βασικά αγαθά, αλλά και από τη σωρευμένη οικονομική κόπωση των τελευταίων ετών.
Οι εκτιμήσεις για το επόμενο διάστημα δείχνουν ότι η πίεση ενδέχεται να μετατοπιστεί προς τις μεταφορές, καθώς μειώνεται η ανάγκη για θέρμανση λόγω καλοκαιριού και αυξάνεται η κινητικότητα. Παρόλα αυτά, τα τρόφιμα παραμένουν σταθερά το βασικό σημείο κόστους για τα νοικοκυριά.
Προσαρμογές στην κατανάλωση και ανάγκη στήριξης
Οι πολίτες προχωρούν σε άμεσες αλλαγές στην καταναλωτική τους συμπεριφορά, επιλέγοντας κυρίως την αναβολή και τη μείωση δαπανών. Όσον αφορά την αναβολή, το 60% δηλώνει ότι καθυστερεί αγορές ένδυσης και προσωπικών ειδών, ενώ το 54% περιορίζει δαπάνες που σχετίζονται με τη διασκέδαση, όπως η εστίαση και οι διακοπές.
Σε επίπεδο περιορισμού δαπανών, το 42% αναζητά πιο εντατικά προσφορές και εκπτώσεις, το 40% επιλέγει φθηνότερα προϊόντα, ενώ το 36% μειώνει ακόμη και αγορές βασικών αγαθών, όπως τρόφιμα και είδη παντοπωλείου. Παράλληλα, το 30% περιορίζει τη χρήση καυσίμων και το 29% μειώνει την κατανάλωση ηλεκτρικής ενέργειας.
Σε ό,τι αφορά τις ανάγκες για οικονομική ενίσχυση στο προσεχές εξάμηνο, η πλειονότητα των καταναλωτών εκτιμά ότι θα χρειαστεί σημαντική στήριξη: 81% για το ηλεκτρικό ρεύμα, 77% για τα καύσιμα και 67% για τρόφιμα και βασικά είδη. Επιπλέον, το 51% δηλώνει ανάγκη βοήθειας για φορολογικές υποχρεώσεις, ενώ το 38% για ενοίκια και κόστος στέγασης.
Πηγή: imerisia.gr
