Η σύγκρουση στη Μέση Ανατολή έχει μετατρέψει τον κλάδο των μεταφορών εμπορευματοκιβωτίων σε μια ανεξέλεγκτη «Άγρια Δύση». Με τα Στενά του Ορμούζ ουσιαστικά κλειστά και τον τρόμο των επιθέσεων στην Ερυθρά Θάλασσα να επιστρέφει, οι ναυτιλιακοί κολοσσοί επιβάλλουν «λύτρα» χιλιάδων δολαρίων, αφήνοντας φορτία σε τυχαία λιμάνια και τινάζοντας στον αέρα τις διεθνείς εφοδιαστικές αλυσίδες.
Ο κανόνας του 19ου αιώνα
Η κατάσταση επιδεινώθηκε ραγδαία μετά τα ιρανικά πλήγματα και τις πυρκαγιές από συντρίμμια στο στρατηγικό λιμάνι Jebel Ali του Ντουμπάι. Περισσότερα από 3.200 πλοία βρίσκονται αυτή τη στιγμή εγκλωβισμένα στον Κόλπο, ενώ οι μεγαλύτεροι παίκτες της αγοράς (MSC, Maersk, CMA CGM και Hapag-Lloyd) έχουν ήδη προειδοποιήσει τους πελάτες τους: διατηρούν το δικαίωμα να επικαλεστούν έναν ναυτιλιακό κανόνα του 19ου αιώνα, ο οποίος τους επιτρέπει να ξεφορτώνουν εμπορευματοκιβώτια στο πλησιέστερο διαθέσιμο λιμάνι – με τα έξοδα φύλαξης και μεταφοράς να βαρύνουν αποκλειστικά τον πελάτη.
«Είναι μια πλήρης Άγρια Δύση», δηλώνει ο David Ozard της John Mason International, περιγράφοντας πώς εμπορεύματα που προορίζονταν για τη Σαουδική Αραβία κατέληξαν στα ΗΑΕ ή την Ινδία. «Αν δεν πληρώσουμε τις πρόσθετες χρεώσεις, οι ναυτιλιακές γραμμές παγώνουν τους λογαριασμούς μας και μας κρατούν σε ομηρία».
Σοκ στους ναύλους
Τα νούμερα προκαλούν ίλιγγο. Ενώ οι αυξήσεις στις παγκόσμιες διαδρομές (όπως Σαγκάη-Ευρώπη) παραμένουν συγκριτικά χαμηλότερες από την εποχή της πανδημίας, οι ναύλοι προς τον Κόλπο έχουν εκτοξευθεί. Ένα τυπικό εμπορευματοκιβώτιο από το Ηνωμένο Βασίλειο προς το Jebel Ali, που κόστιζε 1.500 δολ. πλέον αγγίζει τα 6.000 δολ.
Σε αυτό το ποσό προστίθενται:
- Ασφάλιστρα κινδύνου πολέμου.
- Επίναυλοι καυσίμων (έως 400 δολ. ανά εμπορευματοκιβώτιο).
- Απρόβλεπτα έξοδα οδικής μεταφοράς και αποθήκευσης, που συχνά φτάνουν σε τετραψήφια νούμερα ανά container.
Ο Hakan Bulgurlu, στέλεχος της Beko, κάνει λόγο για ένα «οιονοί ολιγοπώλιο» που λειτουργεί καιροσκοπικά. Παρά το γεγονός ότι μεγάλες εταιρείες προστατεύονται από μακροχρόνια συμβόλαια, η διατάραξη έχει δημιουργήσει μια κατάσταση «whack-a-mole»: κάθε φορά που λύνεται ένα πρόβλημα σε ένα λιμάνι, μια νέα κρίση ξεσπά σε άλλο σημείο του δικτύου.
Ιδιαίτερα δραματική είναι η κατάσταση στα νωπά προϊόντα και τα ζώντα ζώα. Με το 90% των παγκόσμιων αγαθών να διακινείται μέσω θαλάσσης, η μεταφορά τροφίμων και φαρμάκων γίνεται πλέον με τεράστιες καθυστερήσεις μέσω ξηράς (από λιμάνια όπως η Τζέντα), με τα περιθώρια κέρδους να εξανεμίζονται και τη γραφειοκρατία στα σύνορα να προκαλεί ασφυξία.
Η απάντηση των ναυτιλιακών
Από την πλευρά τους, οι εταιρείες όπως η Hapag-Lloyd και η CMA CGM υπεραμύνονται των χρεώσεων, κάνοντας λόγο για «εξαιρετικά αυξημένο λειτουργικό κόστος» και ανάγκη κάλυψης της ασφάλειας των πληρωμάτων. Ωστόσο, για την παγκόσμια αγορά, το μήνυμα είναι σαφές: η Μέση Ανατολή έχει «κλείσει» και το κόστος αυτής της πολιορκίας θα φτάσει σύντομα στα ράφια των καταναλωτών.
* Με πληροφορίες από Financial Times
Πηγή: economico.gr
