Πόσες κραυγές κρύβονται πίσω από μια σιωπή; Και πώς μπορούν τα παιδιά να δώσουν φωνή σε όσα ακόμη και οι μεγάλοι δυσκολεύονται να συζητήσουν; Η Αντιγόνη Χριστοφοράτου, υπεύθυνη της θεατρικής ομάδας, μιλά αποκλειστικά στο Kefalonia Post για την παράσταση «Ανάσες Σιωπηλών Κραυγών», μια δημιουργική διαδρομή που αγγίζει την έμφυλη βία, την απώλεια και την ψυχική υγεία.
Με ειλικρίνεια, μοιράζεται τις προσωπικές αφετηρίες της παράστασης, τις στιγμές των προβών που τη συγκίνησαν και όσα της δίδαξαν τα ίδια τα παιδιά. Μέσα από τις απαντήσεις της αναδεικνύεται η ανάγκη να ακούμε, να συζητάμε και να ζητάμε βοήθεια, χωρίς φόβο και στερεότυπα. Όπως η ίδια τονίζει: «Πίσω από κάθε ψυχική δυσκολία υπάρχει ένας άνθρωπος, όχι μια ταμπέλα».
Ακολουθεί η συνέντευξη της Αντιγόνης Χριστοφοράτου στο Kefalonia Post:
1. Πώς γεννήθηκε η ιδέα και τι εκφράζει ο τίτλος;
Η ιδέα γεννήθηκε πριν από περίπου ενάμιση χρόνο, ύστερα από μια πρόσκληση της κ. Νίκης Χριστοφοράτου και του Κέντρου Ημέρας «Αποστολή». Συνάντησε, όμως, και μια δική μου προσωπική ανάγκη να μιλήσω για όσα συμβαίνουν γύρω μας και με προβληματίζουν. Ο τίτλος συμβολίζει τον ανθρώπινο πόνο που συχνά μένει σιωπηλός, αναζητώντας μια
ανάσα, έναν τρόπο να ακουστεί.
2. Γιατί επιλέξατε τους συγκεκριμένους μύθους;
Γιατί οι μύθοι, παρά τη χρονική τους απόσταση, παραμένουν βαθιά ανθρώπινοι. Η Ιφιγένεια συμβολίζει την έμφυλη βία και την αδικία, η Δήμητρα και η Περσεφόνη την απώλεια και το πένθος, ενώ ο Νέρων, στη δική μας συμβολική προσέγγιση, την ψυχική νόσο. Η τελευταία αυτή επιλογή έχει και μια προσωπική αφετηρία. Ένας δικός μου άνθρωπος υπήρξε κάποτε θύμα σοβαρής, απρόκλητης επίθεσης από άγνωστο άτομο που βρισκόταν σε ψυχική απορρύθμιση και δεν λάμβανε τότε την αναγκαία φροντίδα. Δεν
αναφέρω το περιστατικό σε καμία περίπτωση για να συνδέσω την ψυχική ασθένεια με τη βία, πράγμα άδικο και άτοπο, αλλά για να τονίσω πόσο σημαντικές είναι η έγκαιρη θεραπεία, η υποστήριξη και η φροντίδα. Ίσως, τελικά, αυτοί οι μύθοι να αποτελούν και μια μικρή προσωπική μου κατάθεση για όσα με προβληματίζουν και με πληγώνουν. Δεν μπορώ να δώσω απαντήσεις. Μόνο να ανοίξω έναν δρόμο προβληματισμού.
3. Τι ρόλο παίζουν η κίνηση, η μουσική και η σιωπή;
Υπάρχουν συναισθήματα που οι λέξεις αδυνατούν να αποδώσουν. Η μουσική, η κίνηση, ακόμη και η σιωπή, μπορούν να γίνουν εξίσου δυνατές μορφές έκφρασης. Προσπαθήσαμε να τις αξιοποιήσουμε με απλότητα και σεβασμό, χωρίς να μετατρέψουμε τον ανθρώπινο πόνο σε θέαμα.
4. Τι σας δίδαξαν τα ίδια τα παιδιά;
Με δίδαξαν ότι πολλές φορές υποτιμούμε την ικανότητά τους να κατανοούν δύσκολα ζητήματα. Με συγκίνησε η σταδιακή τους ωρίμανση, οι ερωτήσεις τους και η προσπάθειά τους να δουν πέρα από τον ρόλο. Νομίζω πως σε αυτή τη διαδρομή μάθαμε όλοι κάτι.
5. Ποια στιγμή από τις πρόβες σας συγκίνησε περισσότερο;
Δεν θα ξεχώριζα μία συγκεκριμένη στιγμή. Ίσως εκείνες τις μικρές στιγμές που έβλεπα ένα παιδί να σταματά, να προβληματίζεται και να προσπαθεί να κατανοήσει το συναίσθημα του προσώπου που υποδύεται. Εκεί ένιωθα πως, ανεξάρτητα από το τελικό αποτέλεσμα, κάτι είχαμε ήδη κερδίσει.
6. Πώς προσεγγίσατε τα δύσκολα θέματα και τι αποκόμισαν οι μαθητές;
Με πολλή συζήτηση, προσοχή και σεβασμό στην ηλικία τους. Δεν θέλησα να τους επιβάλω συναισθήματα ή συμπεράσματα. Προσπαθήσαμε να δημιουργήσουμε έναν χώρο όπου θα μπορούσαν να ρωτήσουν, να εκφραστούν και να συνεργαστούν. Πιστεύω πως αυτή η διαδικασία είχε μεγαλύτερη αξία από την ίδια την παράσταση.
7. Ποια θέματα χρειάζονται περισσότερο χώρο στο σχολείο;
Η βία, η απώλεια, η μοναξιά, ο φόβος, η ψυχική υγεία. Θέματα που συχνά αποφεύγουμε, ενώ τα παιδιά τα συναντούν καθημερινά. Το σχολείο, κατά τη γνώμη μου, δεν οφείλει μόνο να μεταδίδει γνώσεις, αλλά και να δημιουργεί χώρο για ουσιαστικό διάλογο.
8. Πώς μπορεί το θέατρο να μιλήσει για την ψυχική υγεία χωρίς στερεότυπα;
Με ευαισθησία, σωστή ενημέρωση και, κυρίως, χωρίς εύκολες γενικεύσεις.
Πίσω από κάθε ψυχική δυσκολία υπάρχει ένας άνθρωπος, όχι μια ταμπέλα. Γι'αυτό θεωρώ πολύτιμη τη συνεργασία μας με το Κέντρο Ημέρας «Αποστολή» και τους ειδικούς επιστήμονες που συμμετέχουν στη δράση.
9. Γιατί θεωρήσατε σημαντική τη συζήτηση μετά την παράσταση;
Γιατί το θέατρο μπορεί να θέσει ερωτήματα, δεν μπορεί όμως να υποκαταστήσει την επιστημονική γνώση. Η συζήτηση με τους ειδικούς δίνει τη δυνατότητα να προσεγγίσουμε αυτά τα ευαίσθητα ζητήματα πιο ουσιαστικά και υπεύθυνα. Θα ήθελα η παράσταση να αποτελέσει την αφορμή και όχι το τέλος του διαλόγου.
10. Τι θα θέλατε να κρατήσει ο θεατής φεύγοντας;
Ότι πίσω από κάθε σιωπή μπορεί να κρύβεται ένας άνθρωπος που υποφέρει.
Ότι δεν είναι όλα διαχειρίσιμα από εμάς τους ίδιους και πως το να ζητάμε βοήθεια δεν είναι αδυναμία. Κι αν έστω ένας άνθρωπος φύγει με αυτή τη σκέψη, για μένα θα είναι αρκετό.
11. Ποια είναι τα επόμενα σχέδια της θεατρικής ομάδας;
Θα ήθελα να συνεχίσουμε, αλλά προτιμώ να είμαι συγκρατημένη στις υποσχέσεις μου. Όλο αυτό γίνεται πρωτίστως από αγάπη για τα παιδιά και το θέατρο, αλλά απαιτεί πολύ προσωπικό χρόνο, κόπο και, κυρίως, βοήθεια.
Είμαι πραγματικά ευγνώμων στη Μαρία Μαγγιώρου και τον Αντώνη Σιέμπο, που στέκονται δίπλα μου με ουσιαστική προσφορά, πολύ πέρα από όσα τους αναλογούν. Τίποτα δεν γίνεται μόνο του και σίγουρα τίποτα δεν γίνεται από έναν άνθρωπο. Αν υπάρχουν οι δυνάμεις και η στήριξη, θα χαρώ πολύ να συνεχίσουμε. Για την ώρα, θέλω να χαρούμε με τα παιδιά όσα καταφέραμε να δημιουργήσουμε μαζί.
Ευχαριστούμε θερμά την Αντιγόνη Χριστοφοράτου για την αποκλειστική συνέντευξη που παραχώρησε στο Kefalonia Post. Ευχόμαστε στην ίδια, στα παιδιά της θεατρικής ομάδας και σε όλους τους συντελεστές της παράστασης «Ανάσες Σιωπηλών Κραυγών» καλή επιτυχία και πολλές ακόμη δημιουργικές στιγμές μαζί!
