Από ένα μικρό εργαστήριο στη Σάμη της Κεφαλονιάς μέχρι το Fresno της Καλιφόρνιας, η τέχνη του Κώστα Αννίκα Δευτεραίου ταξίδεψε μαζί με ένα κομμάτι του νησιού και μια ξεχωριστή πρόσκληση: «Άγγιξέ με! Απαλά…».
Το έργο του, δημιουργημένο από ξύλο ελάτης, χρυσό κερί και θαλασσόξυλο της Κεφαλονιάς, παρουσιάστηκε στην έκθεση «Out of the Woodwork» της Scarab Creative Arts. Εμπνευσμένο από την ίριδα του ματιού, προσκαλεί τον επισκέπτη να το εξερευνήσει μέσα από την αφή, ανοίγοντας έναν διάλογο για την πρόσβαση των ανθρώπων με οπτική αναπηρία στην τέχνη.
Στη συνέντευξή του στο Kefalonia Post, ο Κώστας Αννίκας Δευτεραίος μιλά για την αυτοδίδακτη πορεία του στον ξυλότορνο, τη συγκίνηση που νιώθει όταν τα έργα του περνούν τα σύνορα και την επιθυμία να ταξιδεύει μαζί τους η Κεφαλονιά. Μια συζήτηση για την επιμονή, τη δημιουργία και την τέχνη που μας προσκαλεί να τη γνωρίσουμε με όλες μας τις αισθήσεις.
Πώς ξεκίνησε η σχέση σου με το ξύλο και πότε κατάλαβες ότι θέλεις να ασχοληθείς πιο δημιουργικά και καλλιτεχνικά με αυτό;
Η σχέση μου με το ξύλο ξεκίνησε από πολύ μικρή ηλικία. Μεγάλωσα στη Σάμη της Κεφαλονιάς, σε μια οικογένεια που είχε σχέση με τη γη και τη φύση, οπότε το ξύλο ήταν πάντα ένα υλικό που υπήρχε γύρω μου. Στην αρχή ήταν απλώς μια περιέργεια και μια ανάγκη να δημιουργώ πράγματα με τα χέρια μου. Σιγά σιγά όμως αυτή η σχέση έγινε πάθος. Πριν από περίπου 16 χρόνια γνώρισα πιο ουσιαστικά τον ξυλότορνο και τότε κατάλαβα ότι είχα βρει κάτι που πραγματικά με εξέφραζε.
Δεν είχα σπουδάσει κάτι αντίστοιχο. Είχα όμως μεγάλη αγάπη για την τέχνη και πάντα διάβαζα και αναζητούσα πράγματα γύρω από αυτή. Παράλληλα, έχω σπουδάσει γραφιστική, όπου έμαθα πώς να χρησιμοποιώ την τέχνη ως μέσο επικοινωνίας. Ήμουν αυτοδίδακτος στον ξυλότορνο και μάθαινα μέσα από τη δοκιμή, τα λάθη, την επιμονή και κυρίως μέσα από την ίδια την επαφή με το ξύλο.
Κάποια στιγμή σταμάτησα να βλέπω το ξύλο μόνο σαν υλικό και άρχισα να το βλέπω σαν μέσο έκφρασης. Εκεί νομίζω ότι ξεκίνησε ουσιαστικά η καλλιτεχνική μου πορεία.
Πώς προέκυψε η πρόσκληση να συμμετάσχεις στην έκθεση «Out of the Woodwork» στην Αμερική και ποια ήταν η πρώτη σου αντίδραση;
Η πρόσκληση ήρθε από τον Jeremy Edwards, ο οποίος γνώριζε τη δουλειά μου και μου πρότεινε να συμμετάσχω στην έκθεση «Out of the Woodwork», στη Gallery Scarab στο Fresno της Καλιφόρνια.
Η πρώτη μου αντίδραση ήταν μάλλον ένα μεγάλο «αλήθεια;».
Για έναν άνθρωπο που δουλεύει σε ένα μικρό εργαστήριο στη Σάμη της Κεφαλονιάς, το να σου λένε ότι ένα έργο σου θέλουν να ταξιδέψει στην άλλη πλευρά του Ατλαντικού και να παρουσιαστεί σε μια γκαλερί στην Αμερική είναι κάτι που δύσκολα το συνειδητοποιείς αμέσως. Δεν είναι η πρώτη φορά που ταξιδεύει κάποιο έργο μου ούτε η πρώτη φορά που βγαίνει η δουλειά μου έξω από τα σύνορα της Ελλάδας. Όμως κάθε φορά είναι σαν πρώτη φορά, με την ίδια ανεκτίμητη αξία.
Πέρα από τη χαρά, ένιωσα και μεγάλη συγκίνηση. Για μένα ήταν μια ακόμη όμορφη επιβεβαίωση ότι η δουλειά που κάνω τόσα χρόνια σε ένα μικρό νησί μπορεί να επικοινωνήσει και με ανθρώπους πολύ μακριά από εδώ.
Μίλησέ μας λίγο για το έργο με το οποίο συμμετέχεις. Τι συμβολίζει, από ποιο ξύλο δημιουργήθηκε και ποια ιστορία κρύβεται από πίσω του;
Το έργο ονομάζεται «Άγγιξέ με! Απαλά…».
Είναι ένα έργο μικτής τεχνικής, στο οποίο χρησιμοποίησα ξύλο ελάτης, το οποίο διαμορφώθηκε στον ξυλότορνο, χρυσό κερί και ένα κομμάτι θαλασσόξυλο για τη βάση. Οι διαστάσεις του είναι περίπου 27 × 38 × 17 εκατοστά.
Η βασική ιδέα του έργου ήταν να δημιουργήσω κάτι που δεν απευθύνεται μόνο στην όραση. Ήθελα το ξύλο να μπορεί να «μιλήσει» και μέσα από την αφή.
Στο επάνω μέρος υπάρχει ένα σχέδιο εμπνευσμένο από την ίριδα του ματιού. Όμως, αντί να είναι κάτι που απλώς κοιτάζεις, θέλησα να μπορείς να το εξερευνήσεις με τα δάχτυλά σου και να αισθανθείς τις διαφορετικές υφές και τα νερά του ξύλου.
Το έργο αυτό γεννήθηκε από την ανάγκη να μιλήσω για το ξύλο σε εκείνους που δεν μπορούν να το δουν. Το σχέδιο παραπέμπει στην ίριδα του ματιού, όμως δημιουργήθηκε για να βιωθεί μέσα από την αφή. Ο θεατής που δεν βλέπει έχει εδώ τη δυνατότητα να νιώσει τα νερά του ξύλου, να περιηγηθεί στις καμπύλες και στις λεπτομέρειες που αφηγούνται την ιστορία του. Με αυτόν τον τρόπο, το έργο γίνεται μια γέφυρα∙ ένας διάλογος ανάμεσα στον ορατό και τον αόρατο κόσμο, που μας θυμίζει πως η τέχνη δεν περιορίζεται μόνο στην όραση, αλλά ανήκει σε όλες τις αισθήσεις.
Για μένα, τελικά, το έργο μιλάει για την ίδια την αντίληψη της τέχνης. Για το πώς μπορούμε να γνωρίσουμε ένα έργο όχι μόνο κοιτάζοντάς το, αλλά αγγίζοντάς το, αισθανόμενοι την υφή του και αφήνοντας τη φαντασία μας να συμπληρώσει όσα δεν μπορούμε να δούμε.
Το έργο σου δεν προορίζεται μόνο για να το κοιτάζουν, αλλά και για να το αγγίζουν. Πώς γεννήθηκε η ιδέα να δημιουργήσεις μια εμπειρία τέχνης προσβάσιμη και σε ανθρώπους με οπτική αναπηρία;
Η ιδέα ξεκίνησε από μια πολύ απλή σκέψη: γιατί ένα έργο τέχνης να πρέπει απαραίτητα να το βλέπεις για να το γνωρίσεις;
Το ξύλο είναι ένα υλικό που έχει τρομερή δύναμη μέσα από την αφή. Μπορείς να αισθανθείς τα νερά του, τις καμπύλες του, τις αλλαγές στην επιφάνειά του. Και σκέφτηκα ότι αυτό θα μπορούσε να γίνει ο τρόπος με τον οποίο κάποιος που δεν βλέπει θα «διαβάσει» το έργο.
Έτσι προσπάθησα να δημιουργήσω μια επιφάνεια που να έχει ενδιαφέρον στην αφή και να μπορεί κάποιος να την εξερευνήσει με τα χέρια του. Παράλληλα, ήθελα να ενσωματώσω και στοιχεία που να μπορούν να μεταφέρουν πληροφορία χωρίς την όραση, γι’ αυτό και σκέφτηκα τη χρήση Braille.
Η συγκεκριμένη δημιουργία ήταν για μένα περισσότερο μια διαδικασία αναζήτησης. Δεν ήθελα να προσποιηθώ ότι γνωρίζω από μόνος μου όλες τις ανάγκες ενός ανθρώπου με οπτική αναπηρία. Ήθελα κυρίως να ανοίξω έναν διάλογο γύρω από το πώς μπορεί η τέχνη να γίνει πιο συμπεριληπτική.
Ο τίτλος του έργου είναι «Άγγιξέ με! Απαλά…». Γιατί επέλεξες αυτή τη φράση και τι θα ήθελες να αισθανθεί κάποιος όταν το αγγίζει;
Ο τίτλος ήρθε σχεδόν φυσικά.
«Άγγιξέ με! Απαλά…»
Είναι μια πρόσκληση. Ένας τρόπος να πεις στον θεατή ότι αυτή τη φορά δεν χρειάζεται απλώς να σταθεί απέναντι από το έργο. Μπορεί να πλησιάσει και να το γνωρίσει με έναν διαφορετικό τρόπο.
Θα ήθελα όταν κάποιος το αγγίζει να σταματήσει για λίγο. Να αισθανθεί την υφή του ξύλου, να ακολουθήσει με τα δάχτυλά του τα νερά και τις καμπύλες του και να αφήσει τη φαντασία του να δουλέψει.
Και ίσως, για λίγα δευτερόλεπτα, να καταλάβει ότι η τέχνη δεν είναι μόνο αυτό που βλέπουμε. Είναι και αυτό που αισθανόμαστε.
Γιατί επέλεξες το συγκεκριμένο έργο να εκπροσωπήσει εσένα και την καλλιτεχνική σου ταυτότητα στην έκθεση; Πόσο σημαντικό ήταν να ταξιδέψει μαζί του και ένα πραγματικό κομμάτι της Κεφαλονιάς;
Το επέλεξα γιατί πιστεύω ότι μέσα του υπάρχουν πολλά στοιχεία που χαρακτηρίζουν εμένα και τον τρόπο με τον οποίο βλέπω την τέχνη.
Υπάρχει το ξύλο, υπάρχει ο τόπος μου, υπάρχει ο ξυλότορνος, αλλά υπάρχει και η προσπάθεια να δώσω στο έργο μια διαφορετική διάσταση.
Ήθελα επίσης, όσο ήταν δυνατόν, να ταξιδέψει μαζί του και η Κεφαλονιά. Το ξύλο της βάσης που χρησιμοποίησα προέρχεται από το νησί και για μένα αυτό έχει ιδιαίτερη σημασία.
Όταν ένα έργο μου βρίσκεται κάπου μακριά, δεν θέλω να αισθάνομαι ότι ταξιδεύει μόνο το όνομά μου. Θέλω να ταξιδεύει και ένα μικρό κομμάτι από τον τόπο που με μεγάλωσε και που έχει επηρεάσει τον τρόπο με τον οποίο δημιουργώ.
Από ένα μικρό εργαστήριο στην Κεφαλονιά, το έργο σου ταξίδεψε μέχρι μια γκαλερί στην Αμερική. Τι σημαίνει αυτό για έναν δημιουργό, τι ένιωσες και τι σηματοδοτεί αυτό το ταξίδι για την προσωπική σου πορεία και τα όνειρά σου για το μέλλον;
Νομίζω ότι είναι από εκείνες τις στιγμές που σε κάνουν να κοιτάξεις λίγο πίσω και να σκεφτείς πόσο δρόμο έχεις διανύσει. Εγώ ξεκίνησα μόνος μου, χωρίς να ξέρω πού μπορεί να με οδηγήσει όλο αυτό. Ένα παιδί από τη Σάμη που κάποια στιγμή άρχισε να δουλεύει το ξύλο και να μαθαίνει τον ξυλότορνο μέσα από τα λάθη και τις δοκιμές του.
Και ξαφνικά βλέπεις ένα έργο σου να βρίσκεται σε μια γκαλερί στην Αμερική.
Φυσικά και νιώθω περήφανος και συγκινημένος. Αλλά περισσότερο από όλα νιώθω ότι αυτό μου δίνει δύναμη να συνεχίσω.
Δεν έχω κάποιο συγκεκριμένο όριο στο πού θέλω να φτάσει η δουλειά μου. Θέλω να συνεχίσω να δημιουργώ, να μαθαίνω, να ταξιδεύω μέσα από τη δουλειά μου και κυρίως να μπορώ να ζήσω από αυτό που αγαπάω.
Αν ένα μικρό εργαστήριο στην Κεφαλονιά μπορεί να στείλει ένα έργο του μέχρι την Αμερική, τότε ίσως τελικά τα όρια να τα βάζουμε εμείς οι ίδιοι.
Μπορείτε να γνωρίσετε περισσότερα έργα του Κώστα Αννίκα Δευτεραίου και να παρακολουθείτε τη δημιουργική του πορεία μέσα από τα επίσημα προφίλ του στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης.
Tiktok: Kostas Annikas Deftereos
Instagram: Kostas Annikas Deftereos
Ευχαριστούμε θερμά τον Κώστα Αννίκα Δευτεραίο για την αποκλειστική συνέντευξη που παραχώρησε στο Kefalonia Post και για τις σκέψεις και τις εμπειρίες που μοιράστηκε μαζί μας. Του ευχόμαστε να συνεχίσει να δημιουργεί με το ίδιο πάθος και τα έργα του να ταξιδεύουν ακόμη πιο μακριά, μεταφέροντας μαζί τους ένα κομμάτι της Κεφαλονιάς.
